شناسايي نخستين نيايشگاه دوره ساساني در مازندران

گروه استان‌ها، حسن ظهوري: کشف شواهد جديدي از قلعه کنگلو مازندران نشان مي‌دهد احتمالا اين بناي ساساني، قلعه نبوده و نيايشگاهي از عهد ساساني است

سامان سورتيجي، عضو هيات علمي پژوهشگاه باستان شناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران و سرپرست هيات گمانه زني مسير قلعه کنگلو در اين باره به ميراث خبر گفت: در اوستا کلمه "ميترا" به معناي عهد و پيمان آمده است. مهر از آفرينندگان اهورا مزدا محسوب مي‌شود. او ايزد محافظ عهد و پيمان و فرشته فروغ و روشنايي است. در اين آيين به نمادها و نشانه هايي بر مي‌خوريم که قسمت‌هايي از آن را در کنگلو يافتيم

وي افزود: مهر پرستي، يا آيين مهري يا آنچه که ميترايسم گفته مي‌شود از اديان باستاني ايران است که بر پايه اعتقاد به ايزد ايراني، مهر و ديگر ايزدان بنياد شده است

سرپرست هيات گمانه زني مسير قلعه کنگلو در مورد اين نمادها و نشانه‌ها گفت: نيايشگاه‌هاي مهري معمولا در داخل غارها يا فضاهاي گودتري که نسبت به سطح اطراف هستند احداث مي‌شدند. در اين فضاها روزنه‌اي به طرف آفتاب باز مي‌شد. سازه کنگلو بنايي از جنس لاشه سنگ، گچ و ساروج با پلاني بيضي شکل و برج مانند است، که زير بنايي حدود 50 متر مربع دارد. اين بنا در سه طبقه ساخته شده است و اکنون سقف‌هاي آن فروريخته است. باقي مانده اين بنا نشان مي‌دهد که طاق‌هاي رايج ساساني در آن به کار رفته است و دو بازو و برج به جهت جلوگيري از رانش، از دو سمت به آن الحاق شده است. در بررسي‌هاي مقدماتي اين بنا، روزنه با نورگيري کوچک در جهت غرب و در پاي برج شناسايي شد که خود دليلي بر وجود اطاقي با کفي پايين‌تر از سطح اطراف و در طبقه زيرين آن است

زايش مهر از پاره سنگ تصور مي‌شود. بناي کنگلو از شمال به کوهي رفيع و صخره‌اي به‌نام "خِرنرو" چشم‌انداز دارد. اين کوه بيش از 3 هزار متر از سطح دريا ارتفاع دارد و سحرگاهان آفتاب بر سه تيغ آن مي‌دمد. واژه "خِرنرو" با کمي تغيير در زبان پهلوي به معناي جوهر خورشيد است. صليب شکسته، يا شکل علامت بعلاوه از نقش‌ مايه‌هاي اصلي ايراني شناخته شده که در ارتباط با نماد خورشيد است و در آيين مهري از جايگاه خاصي برخوردار است

به گفته سورتيجي کشف تدفيني از دوره ساساني با اشياء مختلفي از قبيل انگشترهاي سيمين با نگين‌هايي از جنس عقيق و نقش نوشته هايي روي آن مي تواند دليل ديگري بر اين ادعا باشد که احتمالا قلعه کنگلو نيايشگاهي از دوره ساساني است. زيرا روي نگين يکي از انگشترها نقشي شبيه به خورشيد شش‌پر بدست آمد که مي‌تواند نماد خورشيد و يا مظهر گرودنه و ارابه الهه ناهيد، از مظاهر آيين مهري باشد

سرو يکي ديگر از نمادهاي آيين مهري است که روي حلقه‌ يکي ديگر از انگشترها با ظرافت بسيار چشمگيري حک شده است

سرپرست هيات گمانه زني مسير قلعه کنگلو يادآور شد: بزکوهي مظهر سود رسان طبيعت يعني خورشيد است. نگين يکي از انگشترها با نقش بزکوهي تزئين شده است. در اين ميان مي‌توان به انگشتري کتيبه‌دار نيز اشاره داشت که نوشته آن "فرخي" يا "فرحي" خوانده مي‌شود. اين واژه روي انگشتر به صورت ترکيب به هم پيوسته حروف پهلوي انجام پذيرفته و ما مي‌دانيم که ترکيب حروف پهلوي، به اين شيوه مربوط به سده 4 ميلادي است و اين زمان اوج گسترش مهرپرستي در ايران و اروپا محسوب مي‌‌شود

هيات باستان شناسي اميدوار است تا با تحقيقات بيشتر شواهد ديگري از نشانه‌ها و نمادهاي مهري در بناي کنگلو کشف کند

در صورت اثبات کاربري بناي کنگلو، براي نخستين بار نيايشگاهي از دوره ساساني در مازندران شناسايي شده است که از اهميت زيادي برخوردار است

http://www.chn.ir/News/?id=31833&section=2